Hồi nhỏ, Hoa Lau không sống trên thuyền, cô bé sống cùng mẹ trong làng. Có mấy năm, trong làng còn chưa quá vắ…
Hồi nhỏ, Hoa Lau không sống trên thuyền, cô bé sống cùng mẹ trong làng.
Có mấy năm, trong làng còn chưa quá vắng vẻ. Bên sông, lưới giăng nối tiếp nhau phơi khô, trong sân phơi đầy cá khô, lũ trẻ túm tụm lại đuổi gà chạy khắp nơi. Rồi bị người lớn xách lên kéo đi cùng một hướng — nhà Lý A Công.
Lý A Công là người đọc sách duy nhất trong làng. Nói là người đọc sách, thực ra ông cũng chỉ đọc được nửa cuốn "Kinh Thi" mà thôi. Nhưng chỉ cần biết chữ thì đã là người có học vấn rồi. Thế nên trẻ con trong làng đến tuổi đi học đều được gửi đến nhà ông.
Mẹ nói, đợi Hoa Lau đến tuổi, cũng sẽ đến chỗ Lý A Công học chữ.
Chỉ là chưa đến ngày đó, chiến sự lại căng thẳng, lũ trẻ đến nhà Lý A Công ngày càng ít, ra bãi sông đào cỏ dại ngày càng nhiều.
Lý A Công có một cháu gái tên A Hà, cùng tuổi với Hoa Lau, hai đứa đều là nhỏ nhất làng, nhưng mỗi lần đi hái rau dại, A Hà luôn tìm được đầy một giỏ.
Còn giỏ của Hoa Lau, cũng đầy ắp một giỏ —
"Sao bạn lại nhặt toàn cỏ tạp vậy…… Ừm, còn có cả nấm nữa, mẹ tôi dạy rồi, những cái này không được hái, ăn vào sẽ bị bệnh đấy."
"Cỏ, cũng là cỏ mà." Hoa Lau chỉ vào giỏ của A Hà, rồi chỉ vào giỏ của mình, vẻ hiểu mà không hiểu, gật gật đầu.
"Không đúng không đúng, không giống nhau đâu, ôi thôi, bạn đi theo tôi mà hái, tôi dạy cho."
Thế là bữa tối hôm đó của Hoa Lau có thêm nhiều cỏ nhỏ ngon lành.
Sau đó bên sông luôn thấy hai bóng hình nhỏ nhỏ, một đứa đi trước tìm rau vi, một đứa theo sau nhặt.
"Thái Vi thái vi, vi diệc tác chỉ." A Hà tìm được một nắm rau vi.
"Viết quy viết quy, tuế diệc mạc chỉ." Hoa Lau cũng tìm được một nắm rau vi.
"Tích ngã vãng hĩ, dương liễu y y —" Hoa Lau dừng lại, cô bé hỏi A Hà, "Dương liễu, là gì vậy?"
A Hà cũng ngẩn ra, "Dương liễu…… Ông nội nói, là một loại cây có lá rất dài rất dài, hình như còn dài hơn cả bím tóc của Hoa Lau. Mẹ tôi nói, bạn và mẹ bạn từ nơi khác đến, biết đâu quê bạn có đấy?"
Hoa Lau gật đầu, ghi nhớ. Tối về, cô bé hỏi mẹ, mẹ nói quê mình không có dương liễu, quê có núi đen, nước trắng, và tuyết rất lớn rất lớn.
Nói xong, mẹ hát một bài cho Hoa Lau nghe.
Hoa Lau không nhớ lời, nhưng nhớ giai điệu, nên khi hát cho A Hà nghe, lời bài hát thành những câu thơ cô bé nhớ được: "Thái vi thái vi…… Viết quy viết quy…… Dương liễu y y, vũ tuyết phỉ phỉ……"
A Hà nghe xong, cười nói, "Thì ra quê của chúng ta giống nhau, đều có tuyết rơi rất lớn rất lớn……"
Nước sông trong vắt, người lớn trong làng ai bận việc nấy, hai đứa tìm rau vi bên sông, hát ca.
Trong bài hát là một lời hẹn ước, "Chỉ cần bạn muốn tìm tôi chơi, thì hát 'Thái vi thái vi'," A Hà đưa tay chỉ vào mình, "Nếu tôi ra được, sẽ hát 'Tích ngã vãng hĩ', rồi chèo thuyền đi tìm bạn."
Chỉ là, đột nhiên có một ngày, mẹ đưa Hoa Lau rời khỏi làng, còn A Hà cũng không đến nữa.
Ngày thứ nhất, Hoa Lau chèo thuyền ra ngoài, cô bé hát "Thái vi thái vi —", cửa sổ nhà A Hà đóng lại.
Ngày thứ hai, Hoa Lau chèo thuyền ra ngoài, cô bé hát "Viết quy viết quy —", A Hà ném ra ngoài con rối bằng sậy và chiếc cối xay gió nhỏ mà Hoa Lau tặng.
Ngày thứ ba…… Ngày thứ mười……
Hoa Lau vẫn chèo thuyền ra ngoài như thường, cô bé hát "Tích ngã vãng hĩ, dương liễu y y —", A Hà mở cửa sổ, nhưng lại nói: "Mày! Mày từ bên bọn bắt người đến, mày không được hát bài hát của tao!"
Hoa Lau không hiểu vì sao A Hà nói không cho cô bé hát bài hát này, không hiểu vì sao A Hà không còn đáp lại tiếng hát của cô bé, cũng không hiểu vì sao mẹ đưa cô bé rời khỏi làng. Nhưng Hoa Lau nhớ rõ ràng —
"Quê của chúng ta đều giống nhau, đều có tuyết rơi rất lớn rất lớn mà."
Năm nay lại có tuyết rơi rồi, mẹ ơi, ông ơi, A Hà ơi…… có quay về không?